این بیانیه با عنوان «پیشگیری و درمان سکته مغزی مادران در دوران بارداری و پس از زایمان»، خلاصهای از آخرین مطالعات علمی است که عوامل خطر و علل سکته مغزی را در دوران بارداری و پس از آن شرح میدهد و پیشنهادهایی برای پیشگیری، مدیریت و بهبودی پس از زایمان مادران ارائه میکند.
«الیزا میلر»، پزشک و متخصص مغز و اعصاب، رئیس گروه نویسندگان و دانشیار مغز و اعصاب و رئیس بخش مغز و اعصاب زنان در دانشگاه پیتسبورگ در پنسیلوانیا، گفت: هنگامی که سکته مغزی در دوران بارداری یا پس از زایمان رخ میدهد، میتواند منجر به عوارض جدی برای مادر و نوزاد شود از جمله نقصهای عصبی، ناتوانی طولانی مدت، افزایش خطر سکتههای مغزی در آینده و مرگ.
میلر گفت: کنترل فشار خون و سایر خطرات سکته مغزی قبل و بعد از زایمان، پاسخ فوری به علائم هشدار دهنده سکته مغزی است و ارائه درمان به موقع میتواند به نجات جان مادران و بهبود نتایج برای مادران و نوزادانشان کمک کند.
طبق آمارِ بیماریهای قلبی و سکته مغزی انجمن قلب آمریکا در سال ۲۰۲۶، سکته مغزی اکنون چهارمین علت اصلی مرگ و میر در ایالات متحده است. دو نوع سکته مغزی وجود دارد: سکته مغزی ایسکمیک زمانی است که رگ خونی که خون را به مغز میرساند توسط یک لخته مسدود میشود و سکته مغزی هموراژیک زمانی است که یک رگ خونی پاره میشود و به مغز خونریزی میکند.
سکته مغزی تقریباً در ۲۰ تا ۴۰ مورد از هر ۱۰۰ هزار بارداری رخ میدهد و تخمین زده میشود که سکته مغزی سالانه حدود ۴ تا ۶ درصد از مرگ و میر مرتبط با بارداری را در ایالات متحده تشکیل میدهد.
زنان باردار و پس از زایمان به دلیل نگرانیهای اخلاقی در مورد ایمنی زن باردار و جنین از لحاظ تاریخی از کارآزماییهای بالینی کنار گذاشته شدهاند. در نتیجه، شواهد محدودی برای متخصصان مراقبتهای بهداشتی جهت مدیریت سکته مغزی در این بیماران وجود دارد. با این حال، در طول دهه گذشته، حجم فزایندهای از تحقیقات مشاهدهای برای ارائه مراقبتهای بهینه پدیدار شده است.
عوامل خطر سکته مغزی در دوران بارداری و پس از آن
تغییرات فیزیولوژیکی که در دوران بارداری رخ میدهد از جمله تغییرات در سیستم عروقی (رگهایی که خون را در سراسر بدن حمل میکنند) و تغییرات هورمونی، میتواند در خطر سکته مغزی زنان نقش داشته باشد. سایر عوامل خطر سکته مغزی مرتبط با بارداری عبارتند از:
فشار خون مزمن (فشار خون بالا قبل از بارداری یا تشخیص قبل از هفته ۲۰ بارداری)
اختلالات فشار خون بالا در دوران بارداری، مانند فشار خون بارداری و پره اکلامپسی/اکلامپسی
سن بالای مادر (۳۵ سال یا بیشتر تعریف میشود)
دیابت
چاقی
میگرن به ویژه همراه با آئورا
عفونتها
بیماری قلبی یا مغزی-عروقی
اختلالات انعقادی
همانند سایر تفاوتها در پیامدهای سلامت مادران، سکته مغزی به طور نامتناسبی بر افراد اقلیتهای نژادی و قومی تأثیر میگذارد. یک متاآنالیز در سال ۲۰۲۰ نشان داد زنان باردار سیاهپوست در آمریکا حتی پس از تعدیل عوامل اجتماعی-اقتصادی، دو برابر بیشتر از زنان باردار سفیدپوست در معرض سکته مغزی هستند.
تأکید بر پیشگیری اولیه
به گزارش نشریه تخصصی «مدیکال اکسپرس»، نویسندگان این بیانیه تأکید میکنند که کاهش خطرات سکته مغزی مرتبط با بارداری در حالت ایدهآل قبل از لقاح آغاز میشود. زنانی که قصد بارداری دارند، تشویق میشوند که از استراتژیهای پیشگیری اولیه از سکته مغزی که در راهنمای ۲۰۲۴ انجمن قلب آمریکا/انجمن سکته مغزی آمریکا برای پیشگیری اولیه از سکته مغزی شرح داده شده است و همچنین رفتارهای سبک زندگی سالم که در ۸ اصل ضروری زندگی ذکر شده مانند ترک سیگار، تغذیه سالم، فعالیت بدنی توصیه شده و مدیریت وزن، پیروی کنند.
طبق این بیانیه، اکثر سکتههای مغزی مادران با کنترل زودهنگام و تهاجمیتر فشار خون قابل پیشگیری هستند. راهنمای فشار خون بالای ۲۰۲۵ این انجمن از معیارهای تشخیصی ACOG برای فشار خون بالا در بارداری استفاده میکند که به صورت فشار خون سیستولیک (عدد بالا) ≥۱۴۰ میلیمتر جیوه یا فشار خون دیاستولیک (عدد پایین) ≥۹۰ میلیمتر جیوه تعریف میشود.
میلر گفت: پره اکلامپسی و اکلامپسی میتوانند قبل، حین یا بعد از زایمان رخ دهند و دوره اولیه پس از زایمان در واقع بالاترین زمان خطر سکته مغزی است و نظارت بسیار دقیق بر فشار خون ضروری است.
درمان فشار خون بالا در دوران بارداری و پس از زایمان با داروهای ضد فشار خون ممکن است به جلوگیری از عوارض مرتبط با فشار خون شدید و پره اکلامپسی کمک کند. مطالعات قبلی نشان دادهاند که مصرف روزانه آسپرین با دز پایین، خطر پره اکلامپسی را در افراد پرخطر در مقایسه با دارونما به طور قابل توجهی کاهش میدهد.
دادههای مشاهدهای همچنین نشاندهنده ارتباط بین کنترل شدیدتر فشار خون پس از زایمان و کاهش میزان مراجعه به اورژانس پس از زایمان و بستری مجدد در بیمارستان است.
تشخیص و درمان سکته مغزی
این بیانیه از همه متخصصان مراقبتهای بهداشتی که از بیماران باردار مراقبت میکنند از جمله متخصصان زنان و زایمان، پزشکان خانواده و پرستاران، میخواهد که برای تشخیص علائم سکته مغزی آموزش ببینند تا بتوانند به سرعت درمان را شروع کنند و عوارض مرتبط با سکته مغزی را به حداقل برسانند.
میلر گفت: برای زنانی که باردار هستند یا اخیراً زایمان کردهاند و علائم نقص عصبی جدید یا سردرد شدید دارند به خصوص اگر فشار خون بالا نیز دارند، بسیار مهم است که فوراً از نظر احتمال سکته مغزی ارزیابی شوند.
نویسندگان این بیانیه تأکید میکنند بارداری، دلیلی برای تأخیر یا تداخل با درمان توصیهشده برای سکته مغزی حاد نیست. داروهای ضد انعقاد خون مختلفی وجود دارد که برای زنان باردار و شیرده بیخطر هستند. ترومبکتومی مکانیکی (برداشتن لخته خون از طریق جراحی) نیز ممکن است برای بیمارانی که انسداد رگهای بزرگ دارند، مورد نیاز باشد.
